بۆچی دەنگ بدەین؟

دەنگەکەت گرنگە. هەر چوار ساڵ جارێک، سوید هەڵبژاردنپرۆسەی دیموکراتی کە تێیدا هاووڵاتیان دەنگ دەدەن بۆ هەڵبژاردنی نوێنەرە سیاسییەکانیان. ئەنجام دەدات. دەنگدەران هەڵدەبژێرن کام پارتکۆمەڵێک خەڵک بە بیرۆکەی سیاسیی هاوشێوە کە لە هەڵبژاردنەکاندا بەشداری دەکەن. و سیاسەتمەدار لەسەر ئاستی نیشتمانیپەرلەمانی سوید کە ٣٤٩ ئەندامی هەیە. یاسا دەردەچێت و بڕیاری بودجەی نیشتمانی دەدات.، هەرێمییەکێک لە ٢١ هەرێمەکەی سوید، بەرپرسە لە چاودێریی تەندروستی و گواستنەوەی گشتی. و شارەوانیییەکێک لە ٢٩٠ شارەوانیی سوید، بەرپرسە لە خزمەتگوزارییە ناوخۆییەکان وەک قوتابخانەکان، باخچەی ساوایان، چاودێریی بەساڵاچووان، کتێبخانەکان و ئاو.ەکان حوکمڕانی دەکەن.

ڕۆژی داهاتووی هەڵبژاردن یەکشەممە، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ـە، بەڵام دەتوانیت لە ٢٦ی ئابـەوە دەنگ بدەیت.

دیموکراسی لە سویددا چییە؟

سوید وڵاتێکە دیموکراسیسیستەمێکی حکومەت کە تێیدا خەڵک لە ڕێگەی هەڵبژاردنی ئازادەوە بڕیار دەدەن، ئازادیی ڕادەربڕینیان هەیە و لەبەردەم یاسادا یەکسانن.. واتە گەل بڕیار دەدات، تاکە کەس و گروپێک هەموو دەسەڵاتەکەی بەدەستەوە نییە. بەڵکو دانیشتووان لە ڕێگەی هەڵبژاردنپرۆسەی دیموکراتی کە تێیدا هاووڵاتیان دەنگ دەدەن بۆ هەڵبژاردنی نوێنەرە سیاسییەکانیان.ی ئازادەوە نوێنەرەکانیان هەڵدەبژێرن. هەر چوار ساڵ جارێک هەر کەسێک مافی دەنگدانی هەیە، هەڵیدەبژێرێت کە کام پارتکۆمەڵێک خەڵک بە بیرۆکەی سیاسیی هاوشێوە کە لە هەڵبژاردنەکاندا بەشداری دەکەن. وڵات بەڕێوەدەبات.

لە دیموکراسییەتدا هەموو کەسێک لەبەردەم یاسادا یەکسانە. هەموو کەسێک هەمان ماف و ئەرکی هەیە، بەبێ گوێدانە پاشخانەکەی. ئازادیی دەربڕینئازادیی ڕادەربڕین بریتییە لە مافی دەربڕینی ڕای خۆت، بیر و بۆچوونەکانت بە ئازادی لە ڕێگەی قسەکردن، نووسین، وێنە، یان هەر شێوازێکی تری پەیوەندیکردن. لە سویددا، ئازادیی ڕادەربڕین لەلایەن دەستوورەوە پارێزراوە، بەڵام چەند سنوورێکی دیاریکراوی هەیە، وەک یاساکان دژی هەڕەشە، بوغزاندن، و هاندانی دژی گرووپە پارێزراوەکان. واتە خەڵک دەتوانن ئەوەی بیردەکەنەوە بیڵێن و بینووسن، بە مەرجێک پابەندی یاسا بن. تۆ مافی ئەوەت هەیە دەنگدانەکەت بە نهێنی بهێڵیتەوە. کەس ناتوانێت بزانێت دەنگت بۆ کێیە و هەرگیز پێویست ناکات بە کەس بڵێیت.

سێ هەڵبژاردن لە یەک ڕۆژدا

تۆ لە یەک کاتدا دەنگ دەدەیت لە سێ هەڵبژاردنی جیاوازدا. هەر یەکێکیان کاریگەریی لەسەر ئاستێکی دیاریکراوی کۆمەڵگە هەیە.

ڕیکسداگ (پەرلەمانی نیشتمانی)

ڕیکسداگپەرلەمانی سوید کە ٣٤٩ ئەندامی هەیە. یاسا دەردەچێت و بڕیاری بودجەی نیشتمانی دەدات. پەرلەمانی سویدە و لە ٣٤٩ ئەندامکەسێکی هەڵبژێردراو کە کورسییەکی لە ئەنجومەنێکی بڕیارداندا هەیە، وەک ڕیکسداگ، ئەنجومەنێکی هەرێمی، یان ئەنجومەنێکی شارەوانی. پێکدێت. ئەو پارتییانەیکۆمەڵێک خەڵک بە بیرۆکەی سیاسیی هاوشێوە کە لە هەڵبژاردنەکاندا بەشداری دەکەن. زۆرترین دەنگ بەدەست دەهێنن، حکومەت پێکدەهێنن و یاسا بۆ تەواوی وڵات دەردەکەن. ڕیکسداگ بڕیار لەسەر بودجەی نیشتمانی، باجەکان، بەرگری، و سیاسەتی دەرەکی دەدات.

ئەنجومەنی هەرێمی (ئەنجومەنی نوێنەرانی هەرێم)

21 regionsیەکێک لە ٢١ هەرێمەکەی سوید، بەرپرسە لە چاودێریی تەندروستی و گواستنەوەی گشتی.ی سوید بەرپرسیارن لە چاودێری تەندروستی و گواستنەوەی گشتی. لە هەڵبژاردنی ناوچەییدا تۆ ئەندامانی ئەنجومەنکەسێکی هەڵبژێردراو کە کورسییەکی لە ئەنجومەنێکی بڕیارداندا هەیە، وەک ڕیکسداگ، ئەنجومەنێکی هەرێمی، یان ئەنجومەنێکی شارەوانی. لە ئەنجوومەنی ناوچەیی (regionfullmäktige)بەرترین دەستەی بڕیاردانی هەرێمێکە، کە کۆمەڵێک ئەندامی هەڵبژێردراون و لەسەر بابەتە جۆراوجۆرەکان بڕیار دەدەن. ئەندامەکانی لە هەڵبژاردنی هەرێمیدا هەڵدەبژێردرێن و لەسەر چاودێریی تەندروستی و گواستنەوەی گشتی بڕیار دەدەن. هەڵدەبژێریت دەنگەکانت کاریگەرییان لەسەرە بۆ نموونە چۆن نەخۆشخانەکان، ناوەندەکانی چاودێری تەندروستی و خزمەتگوزارییەکانی پاسەکان ڕێکدەخرێن.

ئەنجومەنی شارەوانی (کۆموفڵمێکیگێ)

290 شارەوانییەکێک لە ٢٩٠ شارەوانیی سوید، بەرپرسە لە خزمەتگوزارییە ناوخۆییەکان وەک قوتابخانەکان، باخچەی ساوایان، چاودێریی بەساڵاچووان، کتێبخانەکان و ئاو. سوید مامەڵە لەگەڵ ئەو خزمەتگوزارییانە دەکەن کە نزیکترینن لە ژیانی ڕۆژانەتەوە: قوتابخانە، پێش قوتابخانە، چاودێری بەساڵاچووان، کتێبخانەکان، ئاو و ئاوەڕۆ، و پلاندانانی ناوخۆیی. لە هەڵبژاردنی شارەوانیدا تۆ ئەندامانکەسێکی هەڵبژێردراو کە کورسییەکی لە ئەنجومەنێکی بڕیارداندا هەیە، وەک ڕیکسداگ، ئەنجومەنێکی هەرێمی، یان ئەنجومەنێکی شارەوانی. ی ئەنجوومەنی شارەوانی (kommunfullmäktige)بەرترین دەستەی بڕیاردانی شارەوانی، کە کۆمەڵێک ئەندامە و لەسەر بابەتە جۆراوجۆرەکان بڕیار دەدەن. ئەندامەکانی لە هەڵبژاردنی شارەوانیدا هەڵدەبژێردرێن و لەسەر قوتابخانەکان، چاودێریی بەساڵاچووان، و خزمەتگوزارییە ناوخۆییەکانی تر بڕیار دەدەن. هەڵدەبژێریت. دەنگەکەت ڕاستەوخۆ ئەو کۆمەڵگەیە لە قاڵب دەدات کە تێیدا دەژیت.

بۆچی هەر سێ هەڵبژاردنەکە گرنگن

شارەوانییەکان و هەرێمەکان بڕیار لەسەر زۆر شت دەدەن کە کاریگەرییان لەسەر ژیانی ڕۆژانە هەیە، وەک چاودێریی تەندروستی، قوتابخانەکان، گواستنەوەی گشتی و چاودێریی بەساڵاچووان. ڕیکسداگ چوارچێوەکە لە ڕێگەی یاسا و بودجەوە دادەنێت. بە دەنگدان لە هەر سێ هەڵبژاردنەکەدا، دڵنیا دەبیتەوە کە بۆچوونەکانت لە هەموو ئاستێکدا نوێنەرایەتی دەکرێن. پێویست ناکات لە هەر سێ هەڵبژاردنەکەدا دەنگ بە هەمان پارت بدەیت.